Το πιο σημαντικό ίσως τεχνικό έργο του βιομηχανικού σιδηροδρόμου Ηρακλείου κινδυνεύει

Με αφορμή ανάρτηση που εντόπισα σήμερα δημιουργούνται ανησυχίες για την προστασία της πιο σημαντικής πάλαι ποτέ σιδηροδρομικής γέφυρας στην Κρήτη, στον ποταμό Γιόφυρο έξω από το Ηράκλειο. Η γέφυρα αυτή έπειτα από την κατάργηση του σιδηροδρομικού δικτύου τη δεκαετία του 1930, χρησιμοποιείται για ογδοντατόσα χρόνια ως οδική και για δεκαετίες αποτελούσε τη μόνη οδική διάβαση στο βόρειο παραλιακό μέτωπο του ευρύτερου πολεοδομικού συγκροτήματος.

Τι συμβαίνει όμως πια; Δεν θα πρέπει να την προστατέψουμε ως ένα πολύ σημαντικό νεώτερο μνημείο του Ηρακλείου;

Ανάρτηση από Πέμπτη, 17 Νοεμβρίου 2011:

Αγνωστα Βιομηχανικά Μνημεία Ι: υπολείμματα του βιομηχανικού σιδηροδρόμου Ηρακλείου

Είναι εν πολλοίς άγνωστο ότι στο Ηράκλειο κατά τις δεκαετίες του 20' και του '30 λειτούργησε ένας μικρός βιομηχανικός σιδηρόδρομος μήκους 6 χιλιομέτρων που χρησίμευσε στη μεταφορά αδρανών υλικών για τη δημιουργία του μεγάλου μώλου στο λιμάνι της πόλης. Το λατομείο που προμήθευε τα οικοδομικά υλικά βρισκόταν στα δυτικά, έξω από την πόλη του Ηρακλείου και νότια από το σημερινό Παγκρήτιο Στάδιο.

http://koukou.wordpress.com

Από τη γραμμή αυτή, που ήταν μετρικού πλάτους, διασώζονται ακόμη τμήματα γραμμής στη παραλία του Ηρακλείου, στο Μπεντενάκι

και κυρίως μία μεταλλική γέφυρα, έξω από την πόλη, στο ποταμό Γιόφυρο, απέναντι από το Παγκρήτιο. Έχει δύο λίθινα βάθρα στις όχθες του ποταμού και μεταλλική υπερκατασκευή. 

Σήμερα χρησιμοποιείται για περιορισμένη οδική διέλευση και είναι εύλογο να υποθέσουμε ότι επεκτάθηκε κατά πλάτος με επανα-συναρμολόγηση της υπερκατασκευής και επέκταση των λίθινων βάθρων. 

Η προέλευση των μεταλλικών τμημάτων ήταν αγγλική, από την εταιρεία MABEY & JOHSON, κάτι που σχετίζεται προφανώς με την αγγλική κατασκευάστρια εταιρεία των λιμενικών έργων. 

Στην ευρύτερη περιοχή, πιο νότια, βρίσκεται και η λίθινη οδική γέφυρα του Γιόφυρου.

Αποτελεί ευχής έργον να επαναχρησιμοποιηθεί η παλαιά σιδηροδρομική γέφυρα σε ένα μελλοντικό δίκτυο ελαφρού σιδηροδρόμου στο Ηράκλειο, όπως αυτό που προτείναμε παλαιότερα.

Άγνωστα Βιομηχανικά Μνημεία ΙΙ: Διημερίδα στην Αλεξανδρούπολη και επισκέψεις σε άγνωστα βιομηχανικά μνημεία

Το συγκρότημα επεξεργασίας μετάλλου του παλαιού μεταλλείου
στην Κίρκη Έβρου, © www.instagram.com/echaritopoulos 

Τις δύο πρώτες μέρες του Νοεμβρίου στην Αλεξανδρούπολη έλαβε χώρα η επιστημονική διημερίδα με τίτλο, «Η βιομηχανική κληρονομιά της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, πολύτιμο απόθεμα για μια βιώσιμη ανάπτυξη». Τελέστηκε υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και το Παράρτημα Θεσσαλονίκης της Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος Πολιτισμού.

Η παρακολούθηση της διημερίδας ήταν ένα εικονικό ταξίδι σε βιομηχανικά και μεταλλευτικά συγκροτήματα, τα οποία άνθησαν τον προηγούμενο αιώνα στη Βόρεια Ελλάδα. Κάθε εισήγηση ήταν και ένας σταθμός στο ταξίδι των ακροατών. Οι λέξεις και οι εικόνες ήταν το μεταφορικό μέσον σ’ αυτό το ταξίδι. Οι σταθμοί στο ταξίδι ήταν το μεταλλευτικό συγκρότημα της Κίρκης, το εργοστάσιο «Τζίβρε» στο Σουφλί, το μεταλλευτικό συγκρότημα της Θάσου, το μουσείο Καπνού του δήμου Καβάλας, το Ασβεστοχώρι Θεσσαλονίκης και τα βιομηχανικά κτήρια της πόλης του Βόλου. Βέβαια το ταξίδι συνεχίστηκε και εκτός συνόρων στην περιοχή της Τοσκάνης στην Ιταλία, στη Ρουμανία και στη Γερμανία. Εκτός από τις εικονικές επισκέψεις, οι διοργανωτές είχαν συμπεριλάβει και δύο επισκέψεις. Την Παρασκευή στο μεταλλευτικό συγκρότημα της Κίρκης και το Σάββατο στην πόλη του Σουφλίου.

Κτήριο του συγκροτήματος "Τζίβρε",
© www.instagram.com/echaritopoulos

Λεπτομέρεια από τον μηχανολογικό
εξοπλισμό που σώζεται στο Μεταξουργείο
"Τζίβρε", © www.instagram.com/echaritopoulos

Εκεί οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να επισκεφτούν το βιομηχανικό συγκρότημα μεταξουργείου του «Τζίβρε», στο μουσείο Μετάξης του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς και το δημοτικό μουσείο Σουφλίου (το αρχοντικό Μπρίκα). Οι επισκέψεις αυτές βοήθησαν του συμμετέχοντες να έρθουν σε επαφή με την τοπική ιστορία και τη βιομηχανική κληρονομιά της περιοχής.

                                                                                          

 Γεώργιος Τρ. Αναγνωστάρας

Εργαστήριο, Το πολυσχιδές της βιομηχανικής κληρονομιάς

Tο Πολιτιστικό Ίδρυμα του Ομίλου Πειραιώς οργανώνει σε συνεργασία με το Ελληνικό Τμήμα της Διεθνούς Επιτροπής για τη Διατήρηση της Βιομηχανικής Κληρονομιάς (TICCIH) Εργαστήριο αφιερωμένο στις λιγότερο μελετημένες παραμέτρους της κληρονομιάς αυτής και τις πολλαπλές αναγκαίες προσεγγίσεις της.

Αναλυτικότερες πληροφορίες και το πρόγραμμα:

Αγνωστα Βιομηχανικά Μνημεία Ι: υπολείμματα του βιομηχανικού σιδηροδρόμου Ηρακλείου

Είναι εν πολλοίς άγνωστο ότι στο Ηράκλειο κατά τις δεκαετίες του 20' και του '30 λειτούργησε ένας μικρός βιομηχανικός σιδηρόδρομος μήκους 6 χιλιομέτρων που χρησίμευσε στη μεταφορά αδρανών υλικών για τη δημιουργία του μεγάλου μώλου στο λιμάνι της πόλης. Το λατομείο που προμήθευε τα οικοδομικά υλικά βρισκόταν στα δυτικά, έξω από την πόλη του Ηρακλείου και νότια από το σημερινό Παγκρήτιο Στάδιο.

http://koukou.wordpress.com

Από τη γραμμή αυτή, που ήταν μετρικού πλάτους, διασώζονται ακόμη τμήματα γραμμής στη παραλία του Ηρακλείου, στο Μπεντενάκι

και κυρίως μία μεταλλική γέφυρα, έξω από την πόλη, στο ποταμό Γιόφυρο, απέναντι από το Παγκρήτιο. Έχει δύο λίθινα βάθρα στις όχθες του ποταμού και μεταλλική υπερκατασκευή. 

Σήμερα χρησιμοποιείται για περιορισμένη οδική διέλευση και είναι εύλογο να υποθέσουμε ότι επεκτάθηκε κατά πλάτος με επανα-συναρμολόγηση της υπερκατασκευής και επέκταση των λίθινων βάθρων. 

Η προέλευση των μεταλλικών τμημάτων ήταν αγγλική, από την εταιρεία MABEY & JOHSON, κάτι που σχετίζεται προφανώς με την αγγλική κατασκευάστρια εταιρεία των λιμενικών έργων. 

Στην ευρύτερη περιοχή, πιο νότια, βρίσκεται και η λίθινη οδική γέφυρα του Γιόφυρου.

Αποτελεί ευχής έργον να επαναχρησιμοποιηθεί η παλαιά σιδηροδρομική γέφυρα σε ένα μελλοντικό δίκτυο ελαφρού σιδηροδρόμου στο Ηράκλειο, όπως αυτό που προτείναμε παλαιότερα.